Koperoxide

Bekijk wat je met materialen en grondstoffen kunt doen. Deel je ervaringen.
Mels Boom
Site Beheer
Berichten: 44
Lid geworden op: 27 jan 2016, 22:24

Koperoxide

Bericht door Mels Boom » 19 nov 2017, 16:28

Koper is een belangrijk metaal, onder andere voor het transport van warmte en elektriciteit. Het wordt als een van de weinige metalen ook in metallische vorm gevonden, dus niet als erts of verbinding. Dit is de reden dat koper al heel vroeg door mensen kon worden gebruikt. De naam koper (cuprum) komt van het eiland Cyprus, dat in de oudheid een belangrijke vindplaats was. Koper is een van de eerste metalen die, al in het oude Egypte, gebruikt werden voor het kleuren van glazuren.

Samenstelling
Koper komt voor in talloze mineralen (onder andere mala­chiet en azuriet) en kan twee oxides vormen: CuO en Cu2O. Het eerste wordt veel gebruikt als kleurend oxide, het tweede ontstaat bij reductie in de smelt. Daarnaast be­staan het synthetische hydroxide CuCO3.Cu(OH)2, dat meestal verkocht wordt als kopercarbonaat (CuCO3, in dit artikel verder zo genoemd), en de nodige koperzouten. Daarvan wordt eigenlijk alleen het sulfaat (CuSO4.5H2O) bij het maken van keramiek gebruikt.
Voor de meeste toepassingen in de keramiek worden dus koperoxide en kopercarbonaat gebruikt. Ze hebben de volgende eigenschappen:
Koperoxide (CuO): molecuulmassa 79,5, 80% Cu. Kopercarbonaat (CuCO3.Cu(OH)2): molecuulmassa 221,1, 58% Cu.

Klei
In kleimassa’s wordt koperoxide normaal niet gebruikt.

Glazuur
Koperoxide is al sinds de oudheid een kleurend oxide voor glazuren. Het levert blauw, groen, rood, roze, geel, oranje, paars, bruin of zwart op, afhankelijk van de samenstelling van het glazuur en de stookatmosfeer. De blauwe kleur ontstaat in alkalische glazuren. Het vroegste voorbeeld is Egyptische pasta. Groen krijgt men in de meeste andere gevallen, behalve onder reductie, dat rood kan opleveren. Een hoog percentage koperoxide geeft metallisch zwart. Als het glazuur titaniumoxide of magnesiumoxide bevat, kleurt het koper van groen naar bruin.
Koper is sterk smeltpuntverlagend en verdampt bij hogere temperaturen en kan zo ander werk in de oven kleuren. Het oxide mag bij gebruiksgoed niet toegepast worden, omdat het gemakkelijk naar voedingsstoffen migreert en de migratie van andere (zware) metalen kan bevorderen.
Het sulfaat is oplosbaar en wordt gebruikt bij alternatieve stookmethoden zoals pitfire. Het geeft een groene of blauwe kleur.
Bij houtstook is het soms opletten geblazen: hout kan te­gen schimmel behandeld zijn met kopersulfaat, dat een vie­ze bruine/groene kleur aan het gestookte werk kan geven.

Kleur
Het oxide is zwart, het carbonaat lichtgroen en het sulfaat is blauw.

Uitzetting
Nauwelijks invloed bij deze percentages.

Smeltpunt
1148 (oxide), 500 (carbonaat) en 110 ºC (sulfaat).

Veiligheid
Alle koperverbindingen zijn giftig. Het leidt onder andere tot de zogenaamde koperkoorts, een metaaldampkoorts die griepachtige verschijnselen geeft. (Let op bij de rakustook!) Koper kan ook de oorzaak zijn van beschadiging van lever en nieren. Draag daarom een masker en handschoenen bij het werken met koper. Vooral het sulfaat is gevaarlijk van­ wege zijn oplosbaarheid.

Kosten
Circa 42, 34 en 20 €/kg.

Plaats reactie